// jīvanmuktikalyāṇam nallādhvariviracitam //
// prathamo 'ṅkaḥ //
bhadrākāraparigrahocitamadārambhapriyaṃbhāvukāḥ
svīkurvañ śubhavāsanāḥ katicid apy āśāpariṣkāriṇīḥ /
śrutyantābhyasanair alivyatikarād ātmānam unmocayan
sa śrīmān kṛpayā mahāgaṇapatiḥ puṣṇātu niḥśreyasam //
JMK_1.1(nāndyante)
tādātmyena nirantarālamilitāṃ gaurīṃ vihārecchayā
vismṛtyātha tayā viyojita ivātanvaṃs tadanveṣaṇam /
senānyā bhagavan bhavāny api bhavān evety anūdbodhitas
tallābhād iva nirvṛto diśatu vaḥ śreyo 'rdhanārīśvaraḥ //
JMK_1.2(iti puṣpāñjaliṃ vikīrya, nepathyābhimukham avalokya,) ārye, itas tāvat /
(praviśya)
ajja, ïamhi / [ārya, iyam asmi /]
ārye, adya khalu bhagavato madhyārjunaprabhor yātrāpratyupasthitaiḥ śamadamapradhānair brahmaniṣṭhair ādiṣṭo 'smi sāmājikair adhyātmakathānubandhabandhuraṃ kim apy apūrvaṃ nāṭakaṃ nāṭayitavyam iti / tad anucintyatāṃ tvayā tathāvidhaṃ nāṭakam /
ajja, kiṃ vi me ṇa paḍihāi / [ārya, kim api me na pratibhāti /]
ayi vismaraṇaśīle, tvam ajaivāsi prakṛtyā /
(sakrodham) jai evvaṃ tado ajjassa aṇurūvā bhavissaṃ / [yady evaṃ tata āryasyānurūpā bhaviṣyāmi /]
(sakrodhāvegam) mugdhe, prakṛtyāham api yady ajaḥ syām tarhi tadanurūpa ācāraḥ pakṣe tvatparityāgarūpa eva paryavasyed iti mahad aniṣṭam āpadyeta / tathā khalv ajānām ācāro dṛśyate /
ekām ajāṃ lohitaśuklakṛṣṇāṃ
bahvīḥ prajāḥ svānuguṇāḥ sṛjantīṃ /
eko hy ajas tām anuśeta eva
jahāti enām aparo 'nubhuktām //
JMK_1.3bhuttabhoaṃ maṃ ujjhia aṇṇāe ka e vi kaṇṇāe saṃgadua ṇivvudo hodu ajjo / [bhuktabhogāṃ mām ujjhitvā 'nyayā kayāpi kanyayā saṃgatya nirvṛto bhavatv āryaḥ /] (iti sāṭopaṃ parāvartate)
(sānunayaṃ haste gṛhītvā) ayi sadasadvilakṣaṇe, vācārambhaṇamātra eva prapañco na paramārthaḥ / tad ehi, mā nivartasva / nartitavyaṃ nāma tvayā yāvat pratibhāsaṃ prārabdhānusāreṇa / tatas tu paraṃ svata eva parāvartiṣyase /
(saprasādaunmukhyam) ajja, mae kiṃ ṇañcidavvaṃ? [ārya, mayā kiṃ nartitavyam?]
jīvanmuktikalyāṇaṃ nāma nāṭakam, yasya kaviḥ subhadrāpariṇayaśṛṅgārasarvasvacittavṛttikalyāṇādvaitarasamañjaryādyanekaprabandhanibandhanābhinandanīyaḥ śrībālacandramakhindranandano nallādhvarī /
ajja, sumarāvidamhi / visumaraṇakido uṇa maha avarāho marisidavvo / [ārya, smāritā 'smi / vismaraṇakṛtaḥ punar mamāparādho marṣitavyaḥ /]
astu nāmedam / prastūyatāṃ saṃgītakam / saṃprati hi,
śāradānugrahavaśād viśadīkṛtamānasāḥ /
haṃsābhyudayaśaṃsinyo vāsarāṇāṃ vibhūtayaḥ //
JMK_1.4dāṇiṃ paḍippahādaṃ sujjāloapphuḍīkidaṣpasirī /
ṇa khu sā rājīvatadī khamadi bhamaralakkhaṇappaparihūdiṃ //
JMK_1.5idānīṃ pratiprabhātaṃ sūryālokasphuṭīkṛtātmaśrīḥ /
na khalu sā rājīvatatiḥ kṣamate bhramaralakṣaṇātmaparibhūtim //
kavir atimanojñasūktiḥ kathā jagatpāvanī vayaṃ kṛtinaḥ /
pariṣad iyaṃ guṇaniṣṭhā bhavyasya vidheḥ prasādavibhavo 'yam //
JMK_1.6(nepathye)
aye bharatakulaśekhara, vidhiprasādavibhava iti māṃ nirdiśañ ślāghanīyo 'si /
codanātmā vidhis tasya prasādo janako mama /
vidhiprasādavibhavas tasmād aham udāhṛtaḥ //
JMK_1.7(smṛtim abhinīya) katham eṣa praviṣṭa eva bhāvo jīvāmātyasya ramaṇīyacaraṇasya bhūmikām ādāya raṅgamaṇḍapam / ārye, tadā āvām apy anantarakaraṇīyāya sajjībhavāvaḥ / (iti niṣkrāntau)
// prastāvanā //
(tataḥ praviśati ramaṇīyacaraṇaḥ)
vidhigocarakarmanirmitatvād
vimalo 'haṃ sakalābhilāṣapātram /
upajīvyatayā tataḥ pareṣāṃ
prathitaḥ prāthamikaḥ svayaṃ samarthaḥ //
JMK_1.8api ca,
svargādinaśvaraphalānabhisaṃdhibandha-
nirvyūḍhayā bhagavadarthatayānvito yaḥ /
tasmān nisargamahataḥ śubhakarmarāśer
jātasya me kim itareṇa guṇottareṇa //
JMK_1.9kiṃ ca,
anenaivānubhāvena mayā labdhā mahonnatā /
sattvaśuddhir iti khyātā kanyā kalmaṣahāriṇī //
JMK_1.10(praviśya)
āṇavedu ajjo jaṃ mae aṇuciṭṭhiadu / [ājñāpayaty āryo yan mayā 'nuṣṭhīyatām /]
vatse, kim anyat? devasya tvayā sāhāyakam ācaritavyam /
ko so devo? [kaḥ sa devaḥ?]
so 'yaṃ yaḥ svayam advitīyapadavīsāmrājyadhauraṃdharīm
āsādya pratitiṣṭhati sma mahimākāre svabhadrāsane /
yaś ca vyādhakule vasann iva mahīpālātmajo vyādhatāṃ
jīvatvaṃ gatavān vimohavaśataḥ svasmāt padād bhraṃśitaḥ //
JMK_1.11ajja, kiṃ patthudaṃ tassa devassa / [ārya, kiṃ prastutaṃ tasya devasya /]
pāṇigrahaṇamahotsavaḥ /
ajja, atthi khu tassa puḍhamo paḍiggaho devī, yā buddhi tti andakaraṇam tti maṇaṃ tti cittaṃ tti a bhaṇïadi / [ārya, asti khalu tasya prathamaḥ pratigraho devī, yā buddhir ity antaḥkaraṇam iti mana iti cittam iti ca bhaṇyate /]
saṃprati tasyāṃ vairasyenopajātajihāso devaḥ /
haddhi haddhi, chāādavāṇaṃ vïa samaṇïadāṇaṃ vi tāṇaṃ īriso dasāpariṇāmo [hā dhik, hā dhik / chāyātapayor iva samaniyatayor api tayor īdṛśo daśāpariṇāmaḥ /]
vatse, chāyātapayor iveti viṣamo dṛṣṭāntaḥ /
chāyaiṣā punar ātapo 'yam iti ca spaṣṭaṃ pratītātmanor
anyonyaṃ vyatiṣaktayor api tayor bhedaḥ sukhaṃ gṛhyate /
anyonyātmakayor anādisamayād anyonyatāddharmyayor
buddhir jīva iti dvayor api tayor bhedagraho durlabhaḥ //
JMK_1.12ajja, īrisī a devī kīsa deveṇa virasadāe goarīkidā? [ārya, īdṛśī devī kasmād devena virasatāyā gocarīkṛtā?]
yatas tatsamgamaprabhṛti sukham iti kiṃcin na jānāti devaḥ / tathā hi,
rāgadveṣakaṣāyitasvavapuṣā buddhyā samāliṅgitaḥ
puṇyāpuṇyamayeṣu karmasu tato mohāt pravṛttaḥ svayam /
dehādyātmatayā 'tha karmajanitaṃ svargādirūpaṃ phalaṃ
bhuñjāno janihāniduḥkhajaladher āvarta āvartate //
JMK_1.13uktaṃ ca māṃ prati garbhagṛhaṃ praviṣṭena devena,
saṃsārādhvani saṃkaṭe niravadhau tāpatrayopaplute
yātāyātakṛtā yayā mama cirād ātmettham āyāsyate /
asmād garbhagṛhād bahir yadi vinirgamyeta kiṃcin mayā
saiṣā 'narthakarī tadaiva sahasotsṛṣṭeti niścīyatām //
JMK_1.14iti
haddhi, haddhi / sāhasavvavasāo devo / ajja, kahaṃ so gabbhadharaaṃ paviṭṭo? iṭhṭhādikāridāe dhūmādimaggeṇa candaloaṃ gado tti khu suṇijjaï / [hā dhik, hā dhik / sāhasavyavasāyo devaḥ / ārya, kathaṃ sa garbhagṛhaṃ praviṣṭaḥ? iṣṭādikāritayā dhūmādimārgeṇa candralokaṃ gata iti khalu śrūyate /]
vatse, śrūyatām,
gatvā candramasaṃ vibhūtyanubhavāt prakṣīṇapuṇyas tato
bhūloke 'vataran kapūyacaraṇaṃ jitvā mayā ''lambitaḥ /
śraddhādyāhutipañcakena ca pathā yoniṃ gato brāhmaṇīṃ
garbhāgāram anupraviśya daśame māse tato nirgataḥ //
JMK_1.15saṃprati ca,
indriyahayaṃ manomayaraśmicayaṃ buddhisārathisanātham /
deharatham āsthito 'yaṃ devo viṣayāṭavīṣu paryaṭati //
JMK_1.16kahaṃ idaṃ vi evvaṃ ṇāma / [katham idam apy evaṃ nāma /]
vatse, anyad apy asti kāraṇaṃ devījihāsāyāṃ devasya, yat purāṇajyotirvidām anukramaṇam / yathā,
buddhityāgena devasya svapadaprāptir iṣyate /
buddhityāgaś ca viśvātiśāyidārāntarānvayāt //
JMK_1.17iti
ajja, kā uṇa kaṇṇā tārisī jāe joeṇa devassa sapadappattī vavadisijjaï / [ārya, kā punaḥ kanyā tādṛśī, yasyā yogena devasya svapadaprāptir vyapadiśyate /]
adyāpi nāvadhāryate / preṣitas tāvan mayā tādṛśakanyānveṣaṇāyāpātabodho [nā]mādhuniko devānucaraḥ /
kahaṃ vïa edaṃ ghaḍijjaï? [katham ivaitad ghaṭiṣyate?]
kiṃ tādṛśī kanyaiva durupalambheti tathā bravīṣi, āho svid upalabdhāpi devasya durlabheti?
taha taha a / [tathā tathā ca /]
ayi vatse,
devo 'yaṃ svapadāc cyutaḥ kila kuto bhūyo 'pi tasyodayaḥ
śreyo vā tad idaṃ pumarthapariṣanmūrdhābhiṣiktaṃ kutaḥ /
ity evaṃ yadi manyase hṛdi tadā mithyaiva te niścayas
tat tasya kva gataṃ padaṃ kva nu gato devaḥ sa vā saṃprati //
JMK_1.18paraṃ tu mocanīyo devaḥ pāśabandhād ajñānavarmaṇa aindrajālikasya / ya eṣaḥ,
vikṣepāvṛtiśaktimāñ jaḍamayo mohātmako duḥkhabhūr
asthānapratibimbataḥ prakaṭayann ātmānam apy anyathā /
ākāśānilahavyavāhasalilakṣoṇyātmabhiḥ pañcabhir
bhūtair ātanute nijāṃ pariṇatiṃ pañcīkṛtiprakramaiḥ //
JMK_1.19ajja, kiṃ so jo devīe tādo tti suṇijjaï / haddhi haddhi / dujjao khu so / [ārya, kiṃ sa yo devyās tāta iti śrūyate / hā dhik, hā dhik / durjayaḥ khalu saḥ /]
(saroṣam) vatse, kim ucyate durjaya iti /
ātmasvāminam indrajālavidhinā pāśena badhnāti yaḥ
paśyainaṃ paśukalpam alpadhiṣaṇaṃ baddhvā padākramya ca /
chindan krandata eva tattvam asinā tasyāṅgakaṃ khaṇḍaśo
viśvagrāsaparasya tena mahato bhūtasya kuryāṃ balim //
JMK_1.20ajja, mā kuppa / arihi kāmādihiṃ karijjantasāhāao so saṅkidavvo tti taha mantemi / [ārya, mā kupya / aribhiḥ kāmādibhiḥ kriyamāṇasāhāyakaḥ sa śaṅkitavya iti tathā mantrayāmi /]
kāmādayaḥ santu sahasram asya
sahāyabhūtā balinas tathāpi /
mahattarair ātmaguṇair bhṛtasya
mamāgrataḥ sthātum iha kṣamaḥ kaḥ //
JMK_1.21(ubhau parikrāmataḥ)
(nirūpya) katham ita eva devaḥ /
cirāya so 'yaṃ mṛgayāpravṛttaḥ pramattayā sārathibhāvabhājā /
vikṛṣyamāṇaḥ parito 'pi devyā guruvyathaḥ saṃmukham abhyupaiti //
JMK_1.22(tataḥ praviśati yathānirdiṣṭo jīvaḥ, buddhiś ca rathena vibhavataś ca parivāraḥ |)
sa eṣa madhuraḥ svaro rucira eṣa rūpoccayaḥ
susaurabham idaṃ tv iyaṃ śiśiratā raso 'sāv iti /
itaḥ śravaṇam ekato nayanam anyato ghrāṇam
apy atas tvag api hanta māṃ rasanam agrataḥ karṣati //
JMK_1.23devi, stimitagatayaḥ kriyantāṃ vājinaḥ / yataḥ,
dhāvanto viṣayeṣu sāṃpratam amī rathyās tava preraṇād
vyākarṣanti yathāyathaṃ tata itas tvām antato mām api /
āstāṃ tāvad idaṃ rathasya tu mahān āyāsayogaḥ paraṃ
na hy eṣa kṣamate śirīṣasumato 'py atyantam āpeśalaḥ //
JMK_1.24katham eṣā madvacanam ākarṇya vighūrṇate bhūtāviṣṭeva / bhavatu, etān evāśvān pratisāntvayāmi /
śravaṇarasanaghrāṇatvaṅnetra hanta bhavanmukhaiḥ
sthitam abhimate vastuny astokasāhasavṛttibhiḥ /
alam alam itaḥ śrāntaṃ bhūyaḥ sukhena viramyatām
aham uparato mā mā karṣantu mām ayam añjaliḥ //
JMK_1.25atha vā na durmadeṣv eteṣu sāntvavādaḥ kramate / hanta hanta,
ayaṃ śatāṅgaḥ parijarjarāṅgaḥ
pade pade śaṅkitabhaṅgam āste /
duṣṭā hayāḥ kaṣṭadaśā ca devī
kathaṃ nu kalyāṇapadaṃ bhajeyam //
JMK_1.26(ākāśe) ramaṇīyacaraṇa, kvāsi bhoḥ kvāsi /
cirād etāvantaṃ samayam atighore bhavapathe
na kiṃ paryāpnoti bhramaṇam idam etāvad api me /
kiyantaṃ vā kālaṃ bhramayitum ito 'pi vyavasitaṃ
yathāsaṃkalpaṃ te bhavatu mama vā kiṃ pratihatam //
JMK_1.27(apasṛtya) vijayatāṃ devaḥ /
aye ramaṇīyacaraṇa,
ahaṃ bhrāmaṃ bhrāmaṃ krakacaparuṣe vai śrutipathe
pariśrānto nātaḥ padam api samartho vicalitum /
prabhutvaṃ mayy ārte prakaṭayasi kiṃ sāṃpratam idaṃ
tavopekṣāyā vā kimu samucito 'sāv avasaraḥ //
JMK_1.28dāsajane 'smin na sāṃpratam atimātraṃ vacanaṃ kalyāṇaśevadher devasya /
(sanirvedam) aticāriṇyā buddhyā saha saṃsarato mama kalyāṇe kā nyūnatā nāma / yathā,
rathyānā januṣaḥ parāṅmukhatayā nityaṃ pravṛttyunmukhān
bhūyaḥ preraṇakarmaṇā svayam api protsāhayantī muhuḥ /
svasthaṃ māṃ viṣameṣv amīṣu viṣayeṣv ākṛṣya cākṛṣya ca
bhrāmyantī kṛpayā hriyā ca rahitā nādyāpi viśrāmyati //
JMK_1.29deva, samakṣam eva devyāḥ katham evam ākrośaḥ kriyate /
eṣā saṃpraty ātmānam api na jānāti / paśya, paśya,
kāsārāntaram āsthitā jalajharī kulyā 'dhvanā niḥsṛtā
kedārābhigatā yathaiva hi tadākāreṇa saṃpadyate /
tadvad buddhir apīyam indriyacayadvārā bahir nirgatā
vyāpya svān viṣayāṃs tadākṛtigaṇenākāritā vartate //
JMK_1.30tarhi na khedāvasaro devasya /
dīrghā pradīpavalayasya marīcikeva
buddhir bahiḥ prasṛbharā viṣayān prayātu /
āruhya gacchatu bhavān api tāṃ pramātā
dolāvihṛtyanubhavena vinodyamānaḥ //
JMK_1.31ko nāma vinodaḥ saṃsāraviṣavallarībījanyāsena pramātṛbhāvena / tathā hi,
pramātṛtvāveśe sati bhavati karmasv adhikṛtis tataḥ
kartṛtvaṃ syāt tadanu phalabhoktṛtvam api ca /
vimuktasyānena dhruvam akhiladuḥkhapraśamanaṃ
vimuktyarthopāyas tad anusaraṇīyaḥ prathamataḥ //
JMK_1.32(kiṃcid iva parāvṛtya) vatse sattvaśuddhe, ehi vandasva devam /
(upasṛtya) deva, paṇamāmi / [deva, praṇamāmi /]
vatse, abhimatena yujyasva /
ahimadā me devī / [abhimatā me devī /] (iti buddher aṅkam ārohati /)
aho, sattvaśuddhyāḥ saṃsparśamātreṇa prasannā devī prakṛtisthā ca saṃvṛttā /
vacche sattasuddhe, aviralaṃ maṃ parissajehi / [vatse sattvaśuddhe, aviralaṃ māṃ pariṣvajasva /]
(tathā karoti)
vacche, ajjautto vi saṃbhāvïadu parisaṅgeṇa / [vatse, āryaputro 'pi saṃbhāvyatāṃ pariṣvaṅgeṇa /]
devi, mā maivam / yatas tvayi pariṣvaktāyām aham api pariṣvaktaprāya eva /
dhyāyatīva janas tv eṣa dhyāyantyām tvayi vallabhe /
calatīva calantyāṃ ca na svatantraḥ svayaṃ kvacit //
JMK_1.33īriso ahiṇiveso assim jaṇammi ajjautassa / [īdṛśo 'bhiniveśo 'smiñ jane āryaputrasya /]
kim etad upacāraḥ /
nīrakṣīravad āvayor upanatā kālād bahor ekatā
viśleṣasya kathā kathaṃcid api na svapne 'pi saṃbhāvyate /
kiṃ ca tvadguṇasāratāmahimataḥ karteti bhokteti ca
prāyeṇa vyapadeśabhājanam ahaṃ jāto jaganmaṇḍale //
JMK_1.34edaṃ vi ṇāma ajjauttassa paḍiggahappahā go / kahaṃ aṇṇahā muddhapakidīe maha taha taha ppahāsaṃbhavo / [etad api nāmāryaputrasya parigrahaprabhāvaḥ / katham anyathā mugdhaprakṛter api mama tathā tathā prathāsaṃbhavaḥ /]
mugdhā tava prakṛtir astu taveyatā
kim āyātam āyataviśālaviloladṛṣṭe /
mūḍhaḥ piteti tanayo 'pi kathaṃ tathā syāl
lālājalāyitasamastakalākalāpaḥ //
JMK_1.35api ca,
mugdhe devi parigrahas tvam iti yat tenānubhāvena me
jīvo jīva iti praśastir iyatī viśvaṃ yayā vyāpyate /
no ced evam apāṇipādavapuṣaḥ sattāva(ti/śi)ṣṭasya te
kāntasyāsya guṇojjhitasya bhuvane nāmāpi gṛhṇātu kaḥ //
JMK_1.36devyāyatta eva devasya saṃsārikaḥ sarvo vyavahāra ity etal likhitapaṭhitam eva lokānām /
ayi devi,
tāvat saṃsṛtivibhramo mama bhaved yāvat tvayā saṃgamo
viśleṣo yadi magnam eva bhuvanaṃ manye kim anyat tadā /
kiṃ paśyāmi kimu spṛśāmi kim ahaṃ jalpāmi jighrāmi kiṃ
kiṃ vā nāma śṛṇomi kiṃ punar ahaṃ jānāmi yatkevalaḥ //
JMK_1.37mai rūḍhamūlo mamadāhimāṇo ajjauttaṃ evvaṃ vāhārei / [mayi rūḍhamūlo mamatābhimāna āryaputram evaṃ vyāhārayati /]
devi, ahaṃtābhimāna iti vaktavyam /
īdṛśam abhinnaṃ dāmpatyam ardhanārīrūpasya mahato devasya devasya vā /
evvaṃ edaṃ / [evam etat /]
ramaṇīyacaraṇa, kutaḥ praśāntavega iva ratho dṛśyate?
avasito viṣamo jāgaritanāmā vanoddeśaḥ, pratyāsannaś ca svapnārāmaḥ / tataś ca,
svapnārāmasya sāṃnidhyāt supteṣv indriyavājiṣu /
praśāntaspandasaṃbādho ratho 'yam avatiṣṭhate //
JMK_1.38kathaṃ saṃnihitaḥ svapnārāmaḥ? (parito dṛṣṭiṃ prasārya)
kuṭajavakulamallīkundamandāranānāmadhu-
parimalapālīmāṃsalāṅkāvakāśā /
samadaśakunibṛndāmandanād ābhirāmā
sphurati nirūpameyaṃ svāpnikārāmasīmā //
JMK_1.39aye ramaṇīyacaraṇa, ihasthena tvayā paripālyatām eṣa rathaḥ / yāvad aham amum ārāmaṃ praviśya sattvaśuddhidvitīyayā devyā saha viharāmi /
tathā / (iti sthitaḥ)
(devyā sattvaśuddhyā ca saha nāḍīdvārā svapnārāmapraveśaṃ nāṭayitvā /) devi, atrāyaṃ puruṣaḥ svayaṃjyotir atrabhavatyāḥ sāhāyakam apekṣate /
piaṃ me / [priyaṃ me /]
(samantād avalokya) aho asya svapnārāmasya rāmaṇīyakam / devi, dṛśyatām ābhirūpyam ārāmasya / iha hi,
marakatamaṇicchāyāḥ kecin mahīruharāśayaḥ
kanakanikaṣasnigdhāś cānye pare sphaṭikasphuṭāḥ /
valabhidupalaśyāmāś caike kusumbhaviḍambinaḥ
katicid itare nānāvarṇāḥ suvarṇaphalodgamāḥ //
JMK_1.40api ca,
kvacit pratinavāṅkuraṃ kvacana pallavollāsavat
kvacid vikacakuṭmalaṃ kuhacid acchagucchacchavi /
kvacit phalabharānataṃ kvacana bhṛṅgasaṃghātabhṛt
samullasati nandanaṃ vanam ivedam ānandanam //
JMK_1.41hanta hanta dṛṣṭanaṣṭasvarūpāṇi pūrvadṛṣṭasarūpāṇi pratikṣaṇonnidravyaktyākṛtijātyanyathātvabhāñjyatratyāni vastūni / tathā hi,
hastīty ākalitaḥ kṣaṇena sa mahān adriḥ samāpadyate
sadyaḥ sa drumatām upaiti sa punaḥ pakṣiprathāṃ gāhate /
ajñātaṃ śatayojanāntaritam apy adhyakṣam ālakṣyate
vastu prāptimad apy apūrvam iva saṃprāptavyam āste punaḥ //
JMK_1.42devi, dīyatām ito dṛṣṭiḥ /
bālātapaś candrikayā taruṇyā
saṃśliṣyate saṃprati nirvirodham /
hriyeva kiṃcin mukulīkṛtāni
vāpībhir abjotpalalocanāni //
JMK_1.43(vilokya vismayastaimityaṃ rūpayati)
(nepathye kalakalaḥ |)
(karṇam dattvā, sollāsam)
śukakekikokilamadhuvratasvanair avibhāvyamānanijabhedavaibhavam /
lalitasvarakramaviśeṣalakṣitaṃ
sutanor iva vyavahṛtaṃ niśamyate //
JMK_1.44devi, ārāmasīmāyām avadhāraya śrutim /
(aśrutim abhinīya sāṅgabhaṅgaṃ tiṣṭhati)
sattvaśuddhe, devī nidrālaseva lakṣyate / dhārayasva tāvad enām /
(tathā karoti)
(punar nepathye)
ārāmam eva māyotthaṃ svapnanirmāṇalakṣaṇam /
mama sarve 'pi paśyanti na māṃ paśyati kaścana //
JMK_1.45(śrutvā) atigabhīramanoharaṃ vacanam /
(punar nepathye)
upary upari saṃcarann api na kaścid akṣetravid-
dhiraṇyanidhim antasthe vinihitaṃ yathā vindati /
na vindati tathaiva mām ahar ahar bhajann apy aho
vimohapihito janas tad iha kasya kiṃ vā bruve //
JMK_1.46(śrutvā) asaṃśayaṃ niratiśayarūpalāvaṇyasaundaryaparyavasānabhūmitayā svasyānurūparamaṇānupalambhasaṃbhūtam ārāmābhimāninyā nigūḍhāyāḥ kasyāś cit kanyakāyā vacanam etad iti me niścayaḥ / hanta, hanta,
akṛtrimamanojño 'yam akṣarāṇām anukramaḥ /
akhaṇḍānandapadavīm adhyāropayatīva mām //
JMK_1.47vatse sattvaśuddhe,
mīnastrīva mahānadītaṭabhuvoḥ svapnāntabuddhāntayoḥ
paryāyeṇa gatāgataṃ vidadhatī devī nikāmaklamā /
eṣo 'haṃ ca tathā tathā vyavaharan prāpto 'smi nāma śramaṃ
vyomāgre parimaṇḍalāni vicaran nātho yathā pakṣiṇām //
JMK_1.48tad atisaṃnihite 'sminn atimuktātmamaṇḍape nidrālasāṃ devīṃ sukhaśāyinīṃ vidhehi / aham apy ārāmavirāmabhuvam abhigamya nirdhāritaśabdapravṛttimūlas tad evātimuktātmamaṇḍapam anupravekṣyāmi //
(tathā karoti)
(parikramyāvalokya ca, saharṣāścaryasaṃbhramautsukyam) hanta, saphalam adya saṃjātaṃ janma /
iyaṃ sā kalyāṇī sulalitalatāmūlanilayā
payodenālīḍhā taḍid iva jaganmohanatanuḥ /
avasthābhedena sthitim upagatā kācid adhunā
sadānandasphūrtiḥ sutanur iti saṃmohayati mām //
JMK_1.49hanta, na paryāpnuvanti sahasram api locanāni sahasralocanasya saundaryam asyā nirvarṇayituṃ, varṇayituṃ vā vāco 'pi vācaspateḥ / tathā hy asyāḥ,
śrībinduḥ śaradindur āsyagalito dṛkkoṇa indīvaraṃ
leśā hāsarucāṃ sumāny adharabhūsaṃpallavaḥ pallavaḥ /
aṃśo merur asaṃśayaṃ mṛgadṛśo vakṣojayor uccayos
tan manye vapurekadeśavibhavo viśvaśriyo 'pi śriyaḥ //
JMK_1.50api ca,
pādau padmabhuvaḥ śriyaḥ sahacarau pāṇī śivavyañjanau
keśāḥ keśavadivyarūpasuhṛdaḥ śrutyantaraṅge dṛśau /
etasyās trijagaty acumbitacamatkārāvalambākṛter
aṅgaṃ sarvam anaṅgamaṅgalam aho varṇyeta kiṃ kena vā //
JMK_1.51kiṃ bahunā,
karambayati ced iyaṃ kamalagarvasarvaṃkaṣām
apāṅgaparipāṭikām alam alaṃ surāṇāṃ śriyā /
atha svarasam ātmanā yadi kadācid āliṅganaṃ
taraṅgayati jīvato mama sa eva mokṣotsavaḥ //
JMK_1.52kā punar eṣā bhavet / atha vā bhavatu yā kācid eṣā / paścād aśeṣaṃ vicārayiṣyāmi / sarvathā tāvad enayā saṃpraty eṣa saṃpadye / (iti parikramya, niṣkrāntāḥ sarve)
// iti prathamo 'ṅkaḥ //